Công việc của QC lắp ráp: thứ tự ưu tiên, quy trình 5 bước và kiểm tại xưởng

Khối lượng cấu kiện cần kiểm luôn nhiều hơn thời gian của QC. Vì vậy câu hỏi đầu tiên không phải "đo thế nào" mà là "kiểm cái nào trước". Nguyên tắc xuyên suốt: kiểm trước những lỗi khó sửa nhất ở công trường.

Cấp 1: chọn cấu kiện kiểm trước

  • Theo dự án: dự án mà công trường ở xa, không sang sửa được thì kiểm trước và kiểm đủ 100%. Dự án sửa được tại công trường xếp sau, cấu kiện phụ có thể kiểm lấy mẫu.
  • Theo loại cấu kiện, theo trình tự lắp dựng: cột, kèo chính, dầm chính, giằng, rồi cấu kiện phụ.
  • Cùng mức ưu tiên thì cấu kiện xuất sớm hơn kiểm trước. Cấu kiện đang chờ hàn (điểm dừng HP1) kiểm ngay theo làn riêng, không xếp hàng.

Cấp 2 đến 5: kiểm gì trước trên mỗi cấu kiện

  • Cấp 2, vật tư: mác thép, chiều dày, tiết diện. Sai vật tư là sai cả cấu kiện.
  • Cấp 3, phương chiều: bản mã, sườn, tai, lỗ lệch. Sai chiều thì không lắp được.
  • Cấp 4, hệ lỗ lắp ghép: đủ số lỗ, đúng đường kính. Thiếu lỗ rất khó xử lý ở công trường.
  • Cấp 5, kích thước: lỗ chính, chiều dài, đường chéo. Lệch thì lắp không khớp.

Dự án không sửa được tại công trường: kiểm đủ 4 cấp trên mọi cấu kiện. Dự án sửa được, cấu kiện phụ lặp lại: kiểm đủ cấp 2 đến 4, cấp 5 lấy mẫu.

Quy trình 5 bước, 2 điểm dừng

Điểm dừng (hold point) nghĩa là QC chưa ký thì sản xuất không được làm bước tiếp theo.

  • Bước 1, chuẩn bị: bản vẽ Rev mới nhất, ITP, spec; đánh dấu kích thước critical và chỗ không đối xứng; thêm đường chéo từ mô hình 3D; dụng cụ còn hạn kiểm định, đủ PPE.
  • Bước 2, nhận diện: mark cấu kiện khớp tên trên bản vẽ; xác định chiều đặt, nếu ngược thì xoay bản vẽ; thiếu mặt cắt thì mở 3D; sai tên thì chụp ảnh và báo.
  • Bước 3, HP1 trước hàn: mác thép, chiều dày, tiết diện; Heat No. khớp chứng chỉ MTC; góc vát, khe hở chân, lệch mép; mối đính chắc và đúng vị trí. Không đạt thì không được hàn.
  • Hàn: sản xuất hàn; QC hàn kiểm mối hàn và NDT.
  • Bước 4, HP2 sau hàn: đo sau nắn, trước phun bi và sơn; kiểm tổng thể, hệ lỗ, đường chéo, độ vồng. Chéo AC phải bằng BD; cấu kiện lớn dùng máy toàn đạc; không đo khi cấu kiện còn nóng. Không đạt thì không sơn, không xuất.
  • Bước 5, ghi và duyệt: ghi số đo thật tại chỗ cùng Rev và mã dụng cụ; mẫu NG thì chụp ảnh, báo, sửa rồi kiểm lại; chấp nhận có điều kiện phải qua NCR. Chỉ khi đạt cả HP1 và HP2 mới dán nhãn QC PASS.
Năm bước, hai điểm dừng HP1 và HP2
Năm bước, hai điểm dừng HP1 và HP2

Bỏ lỡ HP1 là mất luôn cơ hội: sau khi hàn, không thể đo lại góc vát và khe hở chân. Luôn kiểm đúng cấu kiện, đúng chiều trước khi đo.

Kiểm cấu kiện tại xưởng theo 8 bước

Nhiều lỗi lọt qua không phải vì đo sai mà vì đo trước khi nhận diện đúng. Tám bước đi từ nhận diện đến đo, và mỗi bước nêu rõ khi nào phải dừng.

  • Bước 1, tên cấu kiện: đọc mark sơn, dập hoặc nhãn rồi so với tên bản vẽ. Sai tên thì dừng và báo.
  • Bước 2, mã màu vật tư: tìm vạch sơn màu của thép đặc biệt (thép trắng, hợp kim), đối chiếu bản vẽ. Sai hoặc thiếu màu thì dừng và báo.
  • Bước 3, hướng đặt: xác định trước, sau, trên, dưới; nếu cấu kiện nằm ngược thì xoay bản vẽ. Chưa rõ hướng thì chưa được đo.
  • Bước 4, đủ hệ lỗ: đếm số lỗ, nhóm lỗ, đường kính từng bản mã; kiểm tra hệ lỗ có đối xứng không. Thiếu hoặc thừa lỗ thì ghi NG.
  • Bước 5, vị trí không đối xứng: bản mã xiên, lỗ lệch, sườn, tai phải đúng phía như bản vẽ. Sai phía thì ghi NG và báo.
  • Bước 6, kích thước: chiều dài, khoảng cách giữa các nhóm lỗ, đường chéo. Ngoài dung sai thì ghi NG.
  • Bước 7, mối ghép (HP1): góc vát, khe hở chân, lệch mép, mối đính. Không đạt thì không được hàn.
  • Bước 8, ghi kết quả: ghi số đo thật tại chỗ cùng Rev bản vẽ; mẫu NG thì chụp ảnh. Chưa ghi nghĩa là chưa xong.
Tám bước kiểm cấu kiện tại xưởng
Tám bước kiểm cấu kiện tại xưởng

Bước 3 và bước 5 hay sai nhất ở cấu kiện không đối xứng: xác định đúng hướng trước khi đếm lỗ và đo.

Khi quá tải: rút gọn nhưng không bỏ điểm dừng

Hướng dẫn này chỉ dùng nội bộ trong phòng QC và chỉ áp dụng cho dự án trong nước; dự án nước ngoài vẫn kiểm 100%.

  • Không được cắt: hold point trong ITP và điểm chứng kiến của khách hàng; HP1 trước hàn; tên và chiều của cấu kiện không đối xứng; hệ lỗ và kích thước lắp ghép.
  • Được rút gọn: đo một lần (trừ kích thước critical); với cấu kiện lặp lại hoặc cấu kiện phụ, kiểm cái đầu tiên rồi lấy mẫu.

Cách rút gọn gồm 5 bước: chọn cấu kiện được rút gọn (trong nước, lặp lại, phụ); kiểm đủ cấu kiện đầu tiên; lấy mẫu các cấu kiện còn lại và ưu tiên chỗ hay lỗi; ghi rõ "kiểm rút gọn" trên phiếu kiểm; nếu mẫu NG thì mở rộng kiểm 100%. Không bao giờ ký QC PASS cho cấu kiện chưa kiểm.

Khi quá tải: những gì được và không được rút gọn
Khi quá tải: những gì được và không được rút gọn

Kiểm tra phương chiều cấu kiện: bốn bước

Mục tiêu là xác định đúng chiều cấu kiện trên bản vẽ và ngoài xưởng, phát hiện lắp ngược sớm.

  • Xác định góc chiếu: xem ký hiệu ở khung tên bản vẽ; Việt Nam và châu Âu dùng góc 1, Mỹ dùng góc 3.
  • Tìm hình chiếu đứng: hình nhìn từ phía trước, thường ở giữa; các hình khác lấy hình này làm gốc.
  • Đặt cấu kiện đúng chiều: dùng điểm không đối xứng làm chuẩn như bích chân cột, bản mã xiên, lệch lỗ; mở 3D để đối chiếu.
  • Đánh dấu và đối chiếu: ghi Trái, Phải, Trên, Dưới, Trước, Sau lên cấu kiện và đối chiếu bản vẽ trước khi lắp.

Khi phát hiện sai chiều: dừng lắp, báo QC trưởng, lập biên bản NCR, sửa rồi kiểm tra lại.

Bốn bước kiểm tra phương chiều cấu kiện
Bốn bước kiểm tra phương chiều cấu kiện

Các bài tiếp theo đi sâu vào từng bước: góc chiếu, đọc bản vẽ chế tạo, và các ví dụ thực tế.

AnLABstudio.org