
Các ví dụ dưới đây áp dụng cách đọc bản vẽ và quy tắc bàn tay vào những cấu kiện không đối xứng thường gặp. Điểm chung: chọn một chi tiết không đối xứng làm chuẩn rồi gán sáu phía lên cấu kiện.
Ví dụ 1: dầm có bát xà gồ
Câu hỏi: bản vẽ vẽ theo góc nhìn thứ nhất hay thứ ba, vì sao, và dùng quy tắc bàn tay để kiểm tra bát xà gồ đã lắp đúng chưa.

Bản vẽ theo góc chiếu thứ ba. Trên hình chiếu đứng, phía gần bát xà gồ là bên PHẢI và bát xà gồ nằm phía DƯỚI. Gắn bàn tay trái vào bản vẽ rồi đặt lên mô hình 3D: đầu ngón về phía mặt bích, mu tay hướng về phía nhìn thấy, ngón trỏ chỉ phía không có bát xà gồ. Nhưng thực tế bát xà gồ lại ở phía TRÊN.

Kết luận: bát xà gồ nằm ngược phía ngón trỏ nên cấu kiện lắp sai chiều. Khi kiểm tra, hãy đứng đúng vị trí sao cho trái và phải của QC trùng với trái và phải của bản vẽ. Nhìn mặt trước, thực tế bát xà gồ ở phía trên trong khi bản vẽ thể hiện phía dưới. Cách sửa chữa cần thảo luận với bộ phận thiết kế và sản xuất.

Ví dụ 2: dầm có bản mã xiên
Bản vẽ theo góc chiếu thứ nhất, hình trên là hình chiếu đứng nhìn từ phía trước. Đọc sáu phía như sau:
- Bên trái: bản mã đầu dầm đối xứng. Bên phải: bản mã đầu dầm không đối xứng.
- Phía trên: phần nhô lên của bản mã đầu dầm phải. Phía dưới: phần không nhô lên.
- Phía trước: không có bản mã xiên. Phía sau: gắn 4 bản mã xiên.
Lưu ý: phần mềm xuất bản vẽ có thể cho ba nét đứt chồng nhau thành nét liền, nên bản mã phía sau vẫn hiện nét liền. Không dựa riêng vào nét đứt hay nét liền để xác định phương chiều.
Đối chiếu với thực tế: bản mã đầu dầm lệch lên trên khớp bản vẽ nên đúng chiều. Nhưng bản mã giằng trên bản vẽ nằm phía sau (bị bụng dầm che khuất) mà thực tế lại nhìn thấy, nghĩa là sai hướng.

Ví dụ 3: cột ống đôi
Bản vẽ theo góc chiếu thứ nhất. Các dấu hiệu nhận biết từng phía:
- Bên trái: có mặt bích tròn ở đầu dầm. Bên phải: có mặt bích vuông, lắp ngàm.
- Phía trên: ống có mặt bích tròn thụt sang phải 46 mm, hộp chéo ở giữa xiên sang phải. Phía dưới: ống có mặt bích tròn thụt sang trái.
- Phía trước: có mặt bích giằng. Phía sau: không có.
Kiểm tra thêm trên hình chiếu cạnh: ống phía sau nhô về phía trước 46 mm. Từ các dấu hiệu này suy ra ống A ngắn hơn ống B, và mặt trước (có bản mã giằng) thực tế nằm phía dưới, sát gối kê, nên trên mặt cắt C-C ống A nằm dưới ống B.

Các vị trí đặc biệt cần chú ý
Nét đứt và kích thước nhỏ ở đầu dầm. Nét đứt trên hình chiếu đứng chứng tỏ có chi tiết bị khuất. Trên hình chiếu bằng, vị trí này thể hiện nhiều kích thước; hãy mở bản vẽ CAD, phóng to và dim lại để biết 8 mm là kích thước gì.

Bản mã đỉnh cột nghiêng 8 mm. Khi phóng to bản vẽ CAD sẽ thấy độ dốc của bản mã là 8 mm, tức bản mã đỉnh cột nghiêng theo phương cánh dầm. Hãy tự hỏi bản mã này lắp như thế nào.

Chi tiết không đối xứng ở đỉnh cột. Hệ lỗ của tấm EP36 đối xứng qua tâm bụng dầm nhưng không đối xứng qua đường thẳng đứng, nên phải xác định phần lỗ nằm ở phía nào khi lắp. EP36 lắp xiên (đường nối mặt chiếu B-B không vuông), nên khi chuẩn bị mối ghép phải vát mép xiên đỉnh cột trên cánh dầm. PH182 không vuông góc với EP36, vì vậy cũng phải chú ý phương chiều.

Cột dàn: xác định sáu phía và phát hiện lắp ngược
Với một cột dàn dài, hãy xác định sáu phía bằng các chi tiết khác biệt:
- Trên / dưới (hình chiếu đứng): phía trên có giằng ngang đầu tiên ở đỉnh cột mang chi tiết đánh dấu số 3; phía dưới không có.
- Trước / sau (hình chiếu bằng): phía trước có giằng ngang đầu tiên mang chi tiết đánh dấu số 2; phía sau không có.
- Trái / phải (cả hai hình): bên trái là chân cột, có mặt bích chân cột; bên phải là đỉnh cột, đoạn tới hộp ngang đầu tiên dài hơn.

Khi cấu kiện đang nằm lật ngược, thực tế rất khó hình dung. Hãy xoay bản vẽ theo chiều đặt cấu kiện rồi đứng về phía có tay trái và tay phải trùng với bản vẽ. Hai người đứng hai phía của cấu kiện sẽ cho cùng một kết luận, và kết luận đó mâu thuẫn: thanh chéo lại cho thấy mặt đang nhìn là phía sau, nghĩa là có chi tiết lắp sai hướng.

Đối chiếu: trên bản vẽ, mặt trước có chi tiết đánh dấu số 2 ở bên trái hộp ngang đầu tiên; thực tế phía trước lại không có, nên thanh V chéo hoặc hộp chéo đã lắp sai chiều.

Có hai cách sửa: đổi phía trên với phía dưới để hướng đặt khớp bản vẽ (cắt các hộp chéo, lắp ngược lại), hoặc giữ nguyên hướng đặt hiện tại và sửa chi tiết cho khớp hướng chiếu của bản vẽ (cắt các thanh V chéo, lắp ngược hướng).

Bài tập tự kiểm tra
- Bản vẽ theo góc nhìn thứ nhất hay thứ ba? Hình nào là hình chiếu đứng? Xác định sáu phía của cấu kiện; gợi ý: xem ký hiệu góc chiếu trong khung tên.
- Cấu kiện đang đặt trong xưởng như hình: xác định sáu phía theo đúng bản vẽ, rồi cho biết thợ lắp đúng hay sai.
- Điền số cột 1, 2, 3, 4 vào các ô trên mặt cắt B-B và C-C. Gợi ý: mỗi góc của mặt cắt là một cột; dò từng cột từ hình chiếu đứng (1, 2) và hình chiếu bằng (3, 4). Cột nào được đánh hai số?
- Bản mã chân cột và bản mã đỉnh cột như trên hình đang lắp là đúng hay sai, vì sao?

The examples below apply drawing reading and the hand rule to common asymmetric members. The common thread: pick one asymmetric detail as the reference, then map the six sides onto the member.
Example 1: a beam with a purlin cleat
Question: is the drawing first angle or third angle, and why; and use the hand rule to check whether the purlin cleat is fitted correctly.

The drawing is third angle. On the front view, the side near the purlin cleat is RIGHT and the cleat is at the BOTTOM. Map your left hand onto the drawing, then place it on the 3D model: fingertips toward the flange, back of the hand toward the viewer, index finger pointing to the side without the cleat. In reality, however, the cleat is at the TOP.

Conclusion: the cleat is on the opposite side to the index finger, so the member is fitted in the wrong orientation. When inspecting, stand so that your left and right match the drawing's. Looking at the front face, the real cleat is at the top while the drawing shows it at the bottom. The repair should be agreed with design and production.

Example 2: a beam with skewed gusset plates
The drawing is first angle, with the upper view being the front elevation. Read the six sides:
- Left: the beam-end plate is symmetric. Right: the beam-end plate is not symmetric.
- Top: the raised part of the right-hand end plate. Bottom: the part that is not raised.
- Front: no skewed gussets. Back: four skewed gussets attached.
Note: drawing software can merge three overlapping dashed lines into one solid line, so a plate at the back may still appear solid. Do not rely on dashed versus solid alone to decide orientation.
Compared with the real member: the beam-end plate offset upward matches the drawing, so that end is correct. But the bracing gusset is at the back on the drawing (hidden by the web) while in reality it is visible, so it is on the wrong side.

Example 3: a twin-tube column
The drawing is first angle. Signs for each side:
- Left: a round flange at the beam end. Right: a square flange, rigid connection.
- Top: the tube with the round flange set back 46 mm to the right, and the central diagonal box leaning right. Bottom: the tube with the round flange set back to the left.
- Front: the bracing flange is present. Back: it is absent.
Check the side view too: the rear tube projects 46 mm toward the front. From these signs, tube A is shorter than tube B, and the front face (with the bracing gusset) actually lies at the bottom, next to the support block, so on section C-C tube A is below tube B.

Special positions to watch
Dashed lines and a small dimension at a beam end. The dashed line on the front view means a hidden part. On the plan view this position carries several dimensions; open the CAD drawing, zoom in and dimension it to find out what 8 mm refers to.

A column-head plate tilted 8 mm. Zooming into the CAD drawing shows an 8 mm slope, meaning the column-head plate tilts along the beam flange. Ask yourself how this plate is fitted.

An asymmetric detail at the column head. The hole pattern of plate EP36 is symmetric about the beam-web centreline but not about the vertical line, so you must establish which side the holes are on when fitting. EP36 is fitted skewed (the line of section B-B is not square), so the joint preparation needs a skewed bevel at the column head on the beam flange. PH182 is not perpendicular to EP36, so its orientation matters too.

A truss column: six sides and detecting a reversed fit
For a long truss column, identify the six sides from distinguishing details:
- Top / bottom (front elevation): the top has the first cross member at the column head carrying marker 3; the bottom does not.
- Front / back (plan view): the front has the first cross member carrying marker 2; the back does not.
- Left / right (both views): the left is the column base with its base flange; the right is the column head, where the run to the first cross box is longer.

When the member lies upside down it is hard to picture. Rotate the drawing to match how the member lies, then stand where your left and right match the drawing. Two people standing on opposite sides of the member reach the same conclusion, and it exposes a contradiction: the diagonals show that the face being viewed is the back, so a part is fitted the wrong way round.

Comparing: on the drawing the front face has marker 2 to the left of the first cross box; in reality the front has none, so the diagonal V-brace or diagonal box is fitted the wrong way round.

There are two ways to fix it: swap top and bottom so the lying direction matches the drawing (cut the diagonal boxes and refit them reversed), or keep the current lying direction and correct the parts to match the drawing's projection direction (cut the V-braces and refit them in the opposite direction).

Self-check exercises
- Is the drawing first angle or third angle? Which view is the front elevation? Identify the six sides of the member; hint: look at the projection symbol in the title block.
- The member lies in the shop as shown: identify its six sides according to the drawing, then say whether the fitter got it right or wrong.
- Fill in column numbers 1, 2, 3, 4 in the boxes on sections B-B and C-C. Hint: each corner of the section is a column; trace each column from the front view (1, 2) and the plan view (3, 4). Which columns are labelled with two numbers?
- Are the column-base plate and column-head plate fitted as shown correctly or not, and why?
